BEYOND FORM

A Neuroqueer Manifesto

Sylwia Borkowska

I look at a person without trying to understand them right away.

First, I simply let them be.

With their story, their body, their emotions, their desires, and everything that cannot be captured in just a few words.

I am fascinated by the human being. Not only by appearance, gender, identity, or place in the world, but by what lies beneath. The energy, the potential, the inner landscape that sometimes even we ourselves have yet to discover.

Each of us is a story of our own. Some chapters are familiar from the beginning; others unfold over the course of a lifetime. We change, we search, we lose our way, we discover new meanings.

And none of this requires us to fit into a ready-made definition.

I feel deeply connected to the idea of queer because it creates space for the diversity of gender, sexuality, and the ways we experience our own identities. It reminds us that everyone has the right to define themselves on their own terms, even when no existing category quite fits.

This is not about rejecting identity. Quite the opposite. Every identity matters when it brings us closer to who we truly are.

I simply feel that a human being is always more than the words we use to describe them.

I see the body in much the same way.

To me, the body is a living story. It carries traces of time, touch, experience, pleasure, and pain. It can be strong, fragile, harmonious, unconventional. It changes as we change.

I do not need a single standard of beauty to recognise beauty.

I find it in authenticity. In a glance, a gesture, an imperfection. In the particular way each of us inhabits our own body.

I believe every body deserves to be seen, respected, and loved. Without having to earn acceptance.

I am also interested in the languages through which we communicate our existence to the world.

They are not always made of words.

Sometimes they take the form of an image, a sound, a movement, a touch, or silence. Sometimes they are something almost impossible to grasp, yet somehow recognisable in another person.

I love this diversity of our languages, even when I do not understand them all.

Perhaps it is precisely where my familiar ways of seeing end that something truly interesting begins.

Neurodivergence is also part of who I am.

A way of experiencing the world that does not always align with its pace and expectations.

I know sensory overload, thoughts running along several paths at once, emotions that can fill an entire room. I know the challenges that cannot simply be switched off.

I have no intention of pretending that it is always a gift.

Sometimes it is simply hard.

Yet that same sensitivity allows me to notice unexpected connections, create worlds of my own, and discover meaning where others might see only chaos.

Sometimes it is my burden. Sometimes it is my superpower.

I am learning to embrace both sides rather than constantly trying to fit someone else’s idea of who I should be.

It is from this very mixture of experiences that my painting emerges.

From emotion, intuition, expression, and unexpected associations. From the need to give form to what I cannot always put into words.

My paintings do not have to behave.

They can be raw, intense, distorted, full of symbols and contradictions. Sometimes unsettling, sometimes absurd. Occasionally, they even have a sense of humour.

Not everything needs to be orderly to make sense.

Not everything needs to be beautiful in the traditional sense to move us.

This is where I find my artistic freedom.

I feel connected to the idea of neuroqueer — a conscious questioning of the norms that shape not only our gender and sexuality, but also how we are expected to think, feel, behave, and communicate.

I like the idea that not every rule needs to be followed simply because it exists.

Sometimes it is worth shifting a boundary. Asking a different question. Looking from an unexpected angle.

And sometimes it is enough to allow ourselves and others to exist a little differently.

This is my kind of quiet rebellion.

Not against people, but against the limitations that prevent us from being fully ourselves.

In art, I search for a space where expectations can be set aside and we can look at ourselves without judgement.

I am not looking for ideal heroes or perfect bodies.

I am interested in real beings. With their strength, fragility, contradictions, dreams, and all the beautifully untidy richness of existence.

You do not have to be extraordinary to have worth.

You do not have to prove anything to deserve a place in this world.

And who am I in all of this?

An observer? A participant? A creator?

Probably a little of everything.

Although the longer I think about it, the less I need an answer.

I am part of the world I am trying to tell stories about. I experience it, filter it through my own sensitivity, and then transform it into images.

Sometimes I create something. Sometimes I simply watch. Sometimes I think I have finally understood something, only to discover a moment later that reality has a few other ideas.

And that is perfectly fine.

I like that mystery.

The longer I observe people, the more clearly I sense that beneath our differences, something connects us.

As though we were all telling the same great story, only in different languages.

This does not mean we are all the same. Our differences are real, meaningful, and beautiful. They are what give this story its infinite shades and colours.

And yet, somewhere beneath them, I find a sense of unity.

Not a unity that erases individuality, but one that allows us to recognise something of ourselves in another person.

In a sense, we are all one.

Different expressions of the same life.

Perhaps that is why human beings fascinate me so much.

Because when I observe others, I am also observing myself. And when I paint my own experiences, I am trying to touch something that might resonate with someone else.

I do not know whether I am a guide, an observer, or simply someone who asks a lot of questions and happens to have paint close at hand.

I do not need to know.

Curiosity, sensitivity, and a willingness to connect are enough for me.

I do not want to confine a human being within a form.

I would rather leave them space to discover who they are.

I do not paint the norm. I paint the essence.

I do not search for what divides us. I search for what brings us together.

And when I look at another person, regardless of who they are or what language they use to tell the world about themselves, there is one thing I am most curious about:

What burns within you?


Sylwia Borkowska
Visual Artist | Expressive Painting | Neuroqueer Art

POZA FORMĄ

Manifest neuroqueer

Sylwia Borkowska

Patrzę na człowieka i nie próbuję od razu go zrozumieć.

Najpierw pozwalam mu być.

Z jego historią, ciałem, emocjami, pragnieniami i wszystkim tym, czego nie sposób zamknąć w kilku słowach.

Fascynuje mnie ludzka istota. Nie tylko jej wygląd, płeć, tożsamość czy miejsce w świecie, ale to, co kryje się głębiej. Energia, potencjał, wewnętrzny krajobraz, którego czasem nawet sami jeszcze nie znamy.

Każdy z nas jest osobną opowieścią. Niektóre historie znamy od początku, inne odkrywamy przez całe życie. Zmieniamy się, szukamy, gubimy drogę, odnajdujemy nowe znaczenia.

I nie musimy przy tym mieścić się w żadnej gotowej definicji.

Bliska jest mi idea queer, bo otwiera przestrzeń dla różnorodności płci, seksualności i sposobów przeżywania własnej tożsamości. Przypomina, że człowiek ma prawo określać siebie na własnych zasadach, również wtedy, gdy nie znajduje dla siebie odpowiedniej kategorii.

Nie chodzi mi o odrzucenie tożsamości. Przeciwnie. Każda jest ważna, jeśli pozwala nam być bliżej siebie.

Po prostu czuję, że człowiek jest zawsze czymś więcej niż słowem, którym go opisujemy.

Podobnie patrzę na ciało.

Ciało jest dla mnie żywą historią. Nosi ślady czasu, dotyku, doświadczeń, przyjemności i bólu. Bywa silne, kruche, harmonijne, nieoczywiste. Zmienia się razem z nami.

Nie potrzebuję jednego wzorca piękna, żeby je dostrzec.

Piękno odnajduję w autentyczności. W spojrzeniu, geście, niedoskonałości. W tym szczególnym sposobie, w jaki każdy z nas zamieszkuje własne ciało.

Wierzę, że każde ciało ma prawo być widziane, szanowane i kochane. Bez konieczności zasługiwania na akceptację.

Interesuje mnie również język, którym komunikujemy światu swoje istnienie.

Nie zawsze są to słowa.

Czasem jest to obraz, dźwięk, ruch, dotyk albo cisza. Czasem coś trudnego do uchwycenia, co jednak potrafimy rozpoznać w drugim człowieku.

Lubię tę różnorodność naszych języków. Nawet jeśli nie wszystkie rozumiem.

Być może właśnie tam, gdzie kończą się moje przyzwyczajenia, zaczyna się coś naprawdę ciekawego.

Jest też we mnie neuroatypowość.

Sposób doświadczania świata, który nie zawsze daje się pogodzić z jego tempem i oczekiwaniami.

Znam nadmiar bodźców, myśli biegnące wieloma drogami jednocześnie, emocje, które potrafią zająć całą przestrzeń. Znam trudności, których nie da się po prostu wyłączyć.

Nie zamierzam udawać, że to zawsze dar.

Czasem jest zwyczajnie trudno.

Ale ta sama wrażliwość pozwala mi dostrzegać nieoczywiste połączenia, budować własne światy i odnajdywać znaczenia tam, gdzie inni być może zobaczą tylko chaos.

Bywa moją udręką. Bywa moją supermocą.

Uczę się przyjmować obie te strony, zamiast nieustannie próbować dopasować się do wyobrażeń o tym, jaka powinnam być.

Z tej właśnie mieszaniny doświadczeń wyrasta moje malarstwo.

Z emocji, intuicji, ekspresji, nieoczekiwanych skojarzeń. Z potrzeby nadawania formy temu, co nie zawsze potrafię wypowiedzieć.

Moje obrazy nie muszą być grzeczne.

Mogą być surowe, intensywne, zdeformowane, pełne symboli i sprzeczności. Czasem niepokojące, czasem absurdalne. Zdarza im się nawet mieć poczucie humoru.

Nie wszystko musi być uporządkowane, żeby miało sens.

Nie wszystko musi być piękne w tradycyjnym rozumieniu, żeby poruszało.

W tym odnajduję swoją artystyczną wolność.

Bliska jest mi idea neuroqueer — świadomego przyglądania się normom, które określają nie tylko naszą płeć czy seksualność, ale również to, jak powinniśmy myśleć, odczuwać, zachowywać się i komunikować.

Lubię myśl, że nie wszystkie reguły trzeba przyjmować tylko dlatego, że istnieją.

Czasem warto przesunąć granicę. Zadać inne pytanie. Spojrzeć z nieoczekiwanej strony.

A czasem po prostu pozwolić sobie i innym być trochę inaczej.

To mój rodzaj cichego buntu.

Nie przeciwko ludziom, lecz przeciwko ograniczeniom, które nie pozwalają nam w pełni być sobą.

W sztuce szukam przestrzeni, w której można odłożyć oczekiwania i przyjrzeć się sobie bez oceny.

Nie szukam idealnych bohaterów ani doskonałych ciał.

Interesują mnie istoty prawdziwe. Z ich siłą, kruchością, sprzecznościami, marzeniami i całym nieuporządkowanym bogactwem istnienia.

Nie trzeba być wyjątkowym, żeby być wartościowym.

Nie trzeba niczego udowadniać, żeby zasługiwać na miejsce w świecie.

A kim ja jestem w tym wszystkim?

Obserwatorką? Uczestniczką? Kreatorką?

Pewnie wszystkim po trochu.

Choć im dłużej się nad tym zastanawiam, tym mniej potrzebuję odpowiedzi.

Jestem częścią świata, który próbuję opowiadać. Doświadczam go, przepuszczam przez własną wrażliwość, a potem zamieniam w obrazy.

Czasem coś tworzę. Czasem tylko patrzę. Czasem wydaje mi się, że coś zrozumiałam, by za chwilę odkryć, że rzeczywistość ma jeszcze kilka innych pomysłów.

I bardzo dobrze.

Lubię tę tajemnicę.

Im dłużej przyglądam się ludziom, tym wyraźniej czuję, że pod naszymi różnicami istnieje coś wspólnego.

Jakbyśmy wszyscy opowiadali tę samą wielką historię, tylko innymi językami.

Nie oznacza to, że jesteśmy tacy sami. Nasze różnice są prawdziwe, ważne i piękne. To właśnie one nadają tej opowieści nieskończoną liczbę barw.

A jednak gdzieś pod nimi odnajduję poczucie jedności.

Nie takiej, która zaciera indywidualność, ale takiej, która pozwala zobaczyć siebie w drugim człowieku.

W pewnym sensie wszyscy jesteśmy jednym.

Różnymi przejawami tego samego życia.

Może dlatego tak bardzo interesuje mnie człowiek.

Bo przyglądając się innym, przyglądam się również sobie. A malując własne doświadczenia, próbuję dotknąć czegoś, co może być bliskie także komuś innemu.

Nie wiem, czy jestem przewodniczką, obserwatorką, czy tylko kimś, kto zadaje dużo pytań i ma pod ręką farby.

Nie muszę wiedzieć.

Wystarczy mi ciekawość, wrażliwość i gotowość do spotkania.

Nie chcę zamykać człowieka w formie.

Wolę zostawić mu przestrzeń, żeby sam mógł odkrywać, kim jest.

Nie maluję normy. Maluję istotę.

Nie szukam tego, co nas dzieli. Szukam tego, co pozwala nam się spotkać.

A kiedy patrzę na drugiego człowieka, niezależnie od tego, kim jest i jakim językiem opowiada światu o sobie, najbardziej ciekawi mnie jedno:

Co w Tobie płonie?


Sylwia Borkowska
Artystka wizualna | Malarstwo ekspresyjne | Neuroqueer Art

error: Content is protected !!